F1 Sepang Jana Impak Ekonomi RM950 Juta, Berbaloi Untuk Malaysia Bawa Kembali Formula 1?

F1 Sepang impak ekonomi RM950 juta menjadi antara angka paling mencuri perhatian selepas penganjuran Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix di Litar Antarabangsa Sepang (SIC) dari 2 hingga 4 Oktober 2026. Perlumbaan yang membawa kembali suasana F1 ke Malaysia itu menarik kira-kira 261,000 penonton, sekali gus membuka peluang ekonomi kepada sektor pelancongan, perhotelan, penerbangan dan perniagaan tempatan.

Angka hampir RM950 juta itu pastinya kedengaran besar. Namun, persoalan yang lebih menarik ialah bagaimana sebuah acara sukan yang berlangsung selama tiga hari mampu menghasilkan impak ekonomi sebesar itu, dan adakah manfaat yang diterima negara cukup untuk mempertimbangkan penganjuran F1 sekali lagi pada masa hadapan?

Menteri Belia dan Sukan, Dr Mohammed Taufiq Johari, memaklumkan bahawa angka berkenaan berdasarkan maklumat daripada Formula One Management (FOM). Bagaimanapun, kerajaan masih meneliti kos serta manfaat keseluruhan sebelum membuat keputusan mengenai kemungkinan Malaysia menjadi tuan rumah F1 semula.

261,000 penonton banjiri Sepang dalam tempoh tiga hari

Antara perkara yang menonjol daripada penganjuran kali ini ialah jumlah kehadiran penonton yang memberangsangkan.

Sepanjang hujung minggu perlumbaan, kira-kira 261,000 penonton hadir ke Litar Antarabangsa Sepang, termasuk sekitar 103,000 pengunjung pada hari perlumbaan.

Lebih 97,000 tiket dilaporkan terjual bagi acara berkenaan. Jumlah ini menunjukkan bahawa tarikan Formula 1 bukan hanya terletak pada aksi pemandu di atas litar, tetapi juga pengalaman menyaksikan perlumbaan secara langsung, suasana di kawasan acara dan aktiviti yang mengiringinya.

Kehadiran penonton dalam jumlah besar turut mewujudkan permintaan terhadap pelbagai perkhidmatan. Pengunjung memerlukan penginapan, pengangkutan, makanan, minuman dan kemudahan lain sepanjang berada di Malaysia.

Apabila perbelanjaan tersebut mengalir kepada pelbagai sektor, kesannya boleh melangkaui kawasan litar. Hotel, restoran, pemandu pengangkutan, pengusaha pelancongan dan peniaga tempatan berpeluang menerima manfaat daripada kehadiran pengunjung.

Lebih 50,000 pelancong antarabangsa datang ke Malaysia

Kesan ekonomi acara ini menjadi lebih menarik apabila mengambil kira kehadiran pelawat dari luar negara.

Menurut angka yang dilaporkan, lebih 50,000 pelancong antarabangsa datang ke Malaysia bersempena penganjuran perlumbaan tersebut. Selain itu, kira-kira 5,000 pekerja asing turut hadir bagi menyokong keperluan acara.

Pelawat antarabangsa lazimnya memerlukan lebih daripada tiket perlumbaan. Mereka juga perlu mengurus perjalanan, pengangkutan tempatan, penginapan dan perbelanjaan harian. Perkara ini mewujudkan peluang kepada sektor pelancongan dan perkhidmatan untuk menjana pendapatan tambahan.

Bagi pengusaha hotel dan restoran, acara antarabangsa berskala besar boleh menjadi peluang untuk meningkatkan kadar penghunian serta jualan. Peniaga makanan, pengangkutan dan peruncitan pula berpotensi memperoleh pelanggan baharu sepanjang tempoh acara berlangsung.

Namun, manfaat sebenar tidak semestinya diagihkan secara sama rata kepada semua perniagaan. Lokasi, jenis perkhidmatan, keupayaan menerima pelanggan dan corak perbelanjaan pengunjung turut mempengaruhi hasil yang diperoleh.

Sebab itu, angka impak ekonomi perlu dilihat bersama maklumat mengenai sektor yang menerima manfaat dan jumlah perbelanjaan yang benar-benar kekal dalam ekonomi tempatan.

F1 ditonton lebih 827 juta penonton di seluruh dunia

Selain kehadiran fizikal di Sepang, Formula 1 turut memberikan pendedahan antarabangsa kepada Malaysia.

Berdasarkan angka FOM yang dilaporkan, perlumbaan tersebut menjangkau lebih 827 juta penonton di seluruh dunia.

Jangkauan siaran sebesar ini memberi peluang kepada Malaysia untuk mendapat perhatian penonton antarabangsa melalui liputan perlumbaan, paparan litar dan kandungan berkaitan acara.

Pendedahan tersebut berpotensi membantu memperkukuh imej Malaysia sebagai destinasi pelancongan dan penganjuran acara sukan bertaraf antarabangsa. Ia juga membuka ruang untuk mempromosikan destinasi pelancongan, produk tempatan serta keupayaan negara menganjurkan acara berskala besar.

Walau bagaimanapun, jumlah penonton global tidak bermaksud ratusan juta orang itu akan datang melawat Malaysia. Nilai promosi antarabangsa perlu dinilai melalui petunjuk yang lebih menyeluruh, termasuk perhatian terhadap destinasi, pertumbuhan pelancongan dan peluang perniagaan yang terhasil.

Dalam erti kata lain, pendedahan global ialah satu kelebihan, tetapi sejauh mana ia boleh diterjemahkan kepada hasil ekonomi jangka panjang masih perlu dinilai.

Bahrain tanggung kos hak penganjuran, Malaysia raih manfaat ekonomi

Satu lagi perkara penting dalam penganjuran kali ini ialah model kerjasama antara Malaysia dengan Bahrain.

Menurut penjelasan Menteri Belia dan Sukan, penganjuran tersebut dilaksanakan melalui kerjasama Litar Antarabangsa Sepang dan Litar Antarabangsa Bahrain, dengan sokongan kerajaan serta pihak berkepentingan berkaitan.

Berbeza daripada model penganjuran F1 terdahulu, pihak Bahrain menanggung kos hak penganjuran atau hosting rights. Susunan ini membolehkan Malaysia memperoleh manfaat ekonomi daripada acara tersebut tanpa perlu menanggung kos hak penganjuran yang tinggi seperti dalam model terdahulu.

Perkara ini penting kerana kos menjadi antara faktor yang mempengaruhi keputusan Malaysia menghentikan penganjuran Grand Prix Malaysia selepas musim 2017.

Namun, kos hak penganjuran bukan satu-satunya perbelanjaan yang perlu dipertimbangkan. Penilaian menyeluruh juga perlu melihat kos operasi, keselamatan, pengangkutan, kemudahan, tenaga kerja dan keperluan sokongan lain yang berkaitan dengan acara.

Oleh itu, angka impak ekonomi hampir RM950 juta tidak boleh terus dianggap sebagai keuntungan bersih kerajaan. Impak ekonomi menggambarkan nilai aktiviti ekonomi yang dikaitkan dengan acara, manakala keuntungan bersih memerlukan perbandingan antara manfaat dengan keseluruhan kos yang ditanggung.

Peniaga tempatan turut menerima limpahan ekonomi

Penganjuran F1 turut memberi perhatian kepada perusahaan mikro, kecil dan sederhana (PMKS), khususnya perniagaan yang menyediakan makanan, minuman, penginapan, pengangkutan, peruncitan dan perkhidmatan pelancongan.

Dalam laporan berasingan, limpahan ekonomi kepada PMKS tempatan menerusi acara tersebut dianggarkan mencecah RM345 juta. Angka ini menggambarkan potensi acara antarabangsa untuk membuka peluang pendapatan kepada perniagaan yang mungkin tidak terlibat secara langsung dalam perlumbaan.

Bagi peniaga kecil, acara seperti ini boleh menjadi peluang untuk meningkatkan jualan dalam tempoh singkat, memperkenalkan produk kepada pelanggan baharu dan membina hubungan dengan pengunjung dari luar negara.

Namun, peluang tersebut perlu disokong dengan akses kepada tapak niaga, maklumat awal, kemudahan logistik dan proses penyertaan yang jelas. Tanpa persediaan yang sesuai, sebahagian perniagaan mungkin sukar mengambil bahagian walaupun acara menarik ramai pengunjung.

Jika Malaysia mahu memaksimumkan manfaat penganjuran acara sukan antarabangsa, penglibatan PMKS perlu menjadi sebahagian daripada perancangan sejak awal, bukannya hanya bergantung pada permintaan yang muncul ketika acara berlangsung.

Adakah Formula 1 akan kembali ke Sepang?

Buat masa ini, kerajaan belum membuat keputusan muktamad mengenai kemungkinan Malaysia menganjurkan semula perlumbaan Formula 1.

Litar Antarabangsa Sepang bersama sebuah firma perunding yang dilantik sedang menjalankan kajian penilaian kos dan faedah untuk meneliti kesan ekonomi serta kos berkaitan penganjuran tersebut.

Hasil kajian itu akan menjadi antara pertimbangan kerajaan dalam menentukan sama ada penganjuran F1 sekali lagi wajar dilaksanakan.

Keputusan berkenaan bukan sekadar bergantung pada jumlah penonton atau angka impak ekonomi. Kerajaan juga perlu menilai sama ada manfaat yang diterima mampu mengatasi kos, bagaimana risiko kewangan boleh dikawal dan sejauh mana sektor tempatan dapat menikmati pulangan daripada acara tersebut.

Pada masa sama, kejayaan satu perlumbaan tidak semestinya menjamin bahawa penganjuran tahunan akan memberikan hasil yang sama. Keadaan pasaran, kos operasi, struktur kerjasama dan sambutan penonton boleh berubah dari satu tahun ke tahun berikutnya.

Kira-kira 261,000 penonton hadir ke Sepang sepanjang tiga hari perlumbaan, manakala jangkauan siarannya dilaporkan melebihi 827 juta penonton di seluruh dunia. Ini menunjukkan Formula 1 mempunyai tarikan yang melangkaui kawasan litar, daripada pelancongan hingga pendedahan antarabangsa.

Hampir RM950 juta ialah angka yang sukar diabaikan. Tetapi jika Malaysia mahu melihat F1 kembali ke Sepang, persoalan paling penting bukan sekadar berapa banyak wang yang dijana, sebaliknya berapa banyak manfaat yang benar-benar tinggal untuk negara dan rakyatnya.

Sumber: Berita Harian